Lộ trình › S06
S06 · Từ điển KPI và công thức
2 · THIẾT KẾ HỆ THỐNG3 tiết
Vì sao hai phòng báo cùng một KPI mà ra hai con số khác nhau?
Viết từ điển KPI: một số, một công thức, một nguồn, một chủ. Cuộc họp hết cảnh cãi nhau về con số.
1Vấn đề quản trị
Hai phòng báo cùng một KPI nhưng khác số; cuộc họp mất 40 phút tranh luận con số thay vì ra quyết định.
Vì sao cần: KPI không có định nghĩa thì không ai chịu trách nhiệm và không so sánh được qua kỳ.
2Mục tiêu học tập
- Viết định nghĩa KPI đủ trường (gồm giới hạn sử dụng)
- Kiểm tra công thức, đơn vị, nguồn, người sở hữu, tần suất
- Phân biệt KPI Bắt buộc, Có điều kiện và KPI chốt chặn; phân biệt KPI công ty, phòng ban, dây chuyền
3Khái niệm và mô hình
Từ điển KPI cố định: tên, mục đích, công thức, đơn vị, nguồn dữ liệu, tần suất, chủ sở hữu, giới hạn sử dụng, chiều tốt hơn (cao/thấp).
Khái niệm trong buổi: Từ điển KPI; Công thức và chiều tốt; Chủ sở hữu và nguồn dữ liệu; Bắt buộc / Có điều kiện / chốt chặn; Cấp KPI: công ty – phòng ban – dây chuyền
Thuật ngữ trong buổi này
- BSC
- Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard): khung chuyển chiến lược thành mục tiêu và thước đo theo bốn góc nhìn.
- KPI
- Chỉ số đo lường hiệu suất chính (Key Performance Indicator).
- KPI chốt chặn
- KPI điều kiện (tiếng Anh: Gate): nếu vi phạm thì kết quả chung bị chặn hoặc bị xem xét lại, dù các KPI khác đạt.
- Chỉ theo dõi
- KPI được ghi nhận để quan sát (tiếng Anh: Monitor-only), trọng số 0, không tính vào điểm.
- DDI
- Số ngày tồn kho tại nhà phân phối.
- DSO
- Số ngày thu tiền bình quân.
- ERP
- Phần mềm quản trị nguồn lực doanh nghiệp.
- CFO
- Giám đốc tài chính.
4Phương pháp triển khai
- Viết công thức với tử số và mẫu số cùng cơ sở.
- Chỉ rõ nguồn dữ liệu và hệ thống.
- Gán một chủ sở hữu duy nhất và người cung cấp dữ liệu.
- Viết giới hạn sử dụng: KPI này không nên dùng để làm gì.
15 KPI K01–K15 và K16 (DSO), K17 (DDI) đề xuất.
E02 – Khung BSC và từ điển KPI (E02_BSC_KPI_Dictionary.xlsx), trang tính: KPI_Dictionary, Phan_Loai, Phien_Ban
Từ điển 10 KPI đủ trường.
Ví dụ tính từng bước
| Bước | Giá trị |
|---|---|
| Công thức | DSO = Phải thu bình quân ÷ Doanh thu thuần × số ngày của kỳ |
| Số liệu giả định (kỳ 90 ngày) | Phải thu bình quân 68 tỷ (chưa VAT); doanh thu thuần 120 tỷ (chưa VAT) |
| Tính đúng | 68 ÷ 120 × 90 = 51,0 ngày |
| Tính sai (phải thu gồm VAT 10%, doanh thu chưa VAT) | 68 × 1,10 ÷ 120 × 90 = 56,1 ngày |
| Chênh lệch do cơ sở không nhất quán | +5,1 ngày |
Thử ngay: Tính DSO và thử lệch cơ sở thuế
5Tình huống SmartLife
Công ty tình huống: SmartLife Electrical & Home Technology JSC
Tình huống: 15 KPI K01–K15 (+ K16 DSO, K17 DDI ở dạng đề xuất chưa khoá mã); K08 do Chất lượng làm chủ nhưng nguyên nhân ở sản xuất
- K16 = DSO (công thức, nguồn ERP, chủ sở hữu CFO); K17 = DDI, chỉ theo dõi, trọng số 0; nợ quá hạn là GT10, không phải K16.
Đối chiếu thực tế doanh nghiệp
Ví dụ điển hình: cùng KPI "tồn kho" có nơi tính theo giá vốn, nơi theo số lượng; từ điển KPI chốt một cách và ghi giới hạn sử dụng.
Nguồn: Minh hoạ giảng dạy, không phải số liệu doanh nghiệp thật.
6Hướng dẫn thực hành
Viết định nghĩa đủ trường cho 3 KPI và chỉ ra 1 lỗi công thức trong mẫu sai.
Nhóm kiểm tra chéo từ điển của nhóm khác bằng danh mục kiểm tra.
7Công cụ Excel tương ứng
- E02 – Khung BSC và từ điển KPI (E02_BSC_KPI_Dictionary.xlsx), trang tính:
KPI_Dictionary,Phan_Loai,Phien_Ban
Thư mục: downloads/learner/
Slides_S06.pdf– Bài trình chiếu (PDF, không có ghi chú giảng viên)E02_BSC_KPI_Dictionary.xlsx– Tệp thực hành: Khung BSC và từ điển KPI – trang tính KPI_Dictionary, Phan_Loai, Phien_Ban
8Sản phẩm đầu ra
Từ điển 10 KPI
9Câu hỏi phản biện
- Công thức của bạn dùng cùng cơ sở thuế ở tử và mẫu chưa?
- Nguồn dữ liệu là ai, tần suất bao lâu?
- KPI này có giới hạn sử dụng nào?
- Hai phòng báo cùng một KPI nhưng khác số. Bạn xử lý thế nào?
- Vì sao K17 chưa được chấm điểm?
10Tiêu chí đánh giá
Sản phẩm của buổi đạt khi: Mỗi KPI đủ công thức, đơn vị, nguồn, người sở hữu, tần suất; công thức tính đúng
Sản phẩm các buổi chiếm 40% điểm khoá học. Kiến thức và khả năng vận dụng của buổi này được kiểm tra trong Bài kiểm tra 02 ().
Tự kiểm tra nhanh
Câu luyện tập, không nằm trong đề chính thức.
Lỗi thường gặp
Muốn mang công cụ này về doanh nghiệp của bạn?
Để lại 4 thông tin, trợ lý của TS. Liu Đức sẽ nhắn riêng qua Zalo để gửi tài liệu mẫu và gợi ý lộ trình phù hợp.